Mỗi ngày, chúng ta sử dụng hàng loạt dịch vụ và thiết bị kết nối Internet mà đôi khi không nghĩ đến việc chúng đang liên quan với nhau như thế nào.
Buổi sáng, bạn kiểm tra email. Trong giờ làm việc, laptop dùng để truy cập tài liệu và các nền tảng trực tuyến. Điện thoại đồng bộ ảnh lên cloud. Tối về, bạn kết nối Wi-Fi, xem Smart TV, kiểm tra camera hoặc đăng nhập tài khoản ngân hàng.
Sự kết nối này mang lại rất nhiều tiện lợi, nhưng đồng thời cũng tạo thêm những thứ cần được bảo vệ. Một mật khẩu bị lộ có thể khiến tài khoản bị chiếm quyền. Một đường link giả mạo có thể lấy thông tin đăng nhập. Một thiết bị lâu ngày không cập nhật có thể vẫn tồn tại điểm yếu bảo mật. Ngay cả camera, robot hay máy in kết nối Internet cũng là một phần trong hệ thống số mà bạn đang sử dụng.
Bảo mật số là tập hợp các biện pháp giúp bảo vệ tài khoản, danh tính, dữ liệu, thiết bị, mạng và hệ thống trong môi trường kỹ thuật số khỏi truy cập trái phép, mất mát, thay đổi hoặc gián đoạn.
Nói đơn giản, đây là cách bảo vệ những thứ quan trọng của bạn trong thế giới số. Và bảo mật số không chỉ bắt đầu từ một mật khẩu mạnh.
Bảo mật số là gì?
Bảo mật số, tiếng Anh là Digital Security, là cách bảo vệ các tài sản và hoạt động trong môi trường kỹ thuật số trước những truy cập hoặc hành động không được phép.
Những tài sản đó có thể là tài khoản email, dữ liệu cá nhân, ảnh và video, máy tính, điện thoại, mạng Wi-Fi, ứng dụng, dịch vụ trực tuyến hay các thiết bị thông minh.
Điểm quan trọng là bảo mật số không chỉ nhằm ngăn người khác xem dữ liệu. Nó còn liên quan đến việc ngăn dữ liệu bị lấy cắp, thay đổi trái phép, xóa mất hoặc khiến hệ thống không thể hoạt động khi cần.
Hãy lấy một tài khoản email làm ví dụ.
Mật khẩu là một lớp bảo vệ, nhưng tài khoản còn có thể liên quan đến email khôi phục, số điện thoại, phương thức xác thực bổ sung, các thiết bị đang đăng nhập và những ứng dụng đã được cấp quyền.
Vì vậy, có thể hình dung bảo mật số như một hệ thống gồm nhiều lớp cùng bảo vệ cho nhau, thay vì một chiếc khóa duy nhất.
Bảo mật số không chỉ là bảo vệ mật khẩu
Đây là một trong những điểm dễ hiểu sai nhất.
Một mật khẩu dài vẫn có thể bị khai thác nếu người dùng tự nhập nó vào một website giả mạo. Điện thoại có khóa màn hình nhưng vẫn có thể gặp rủi ro nếu cài ứng dụng không đáng tin cậy. Một doanh nghiệp có hệ thống lưu trữ tốt nhưng vẫn có thể xảy ra sự cố nếu cấp quyền truy cập không hợp lý.
Do đó, khi nói đến bảo mật số, nên nhìn toàn bộ chuỗi:
Danh tính → quyền truy cập → thiết bị → mạng → ứng dụng → dữ liệu → hệ thống.
Một lớp bị yếu không nhất thiết khiến toàn bộ hệ thống lập tức gặp sự cố, nhưng càng có nhiều lớp được bảo vệ đúng cách thì khả năng hạn chế tác động khi xảy ra vấn đề càng cao.
Bảo mật số xuất hiện trong những việc rất quen thuộc
Bạn bật xác thực hai yếu tố cho email. Đó là bảo mật số.
Bạn dùng vân tay hoặc Face ID để mở điện thoại. Đó cũng là một lớp bảo vệ.
Bạn đặt mật khẩu riêng cho Wi-Fi, thay đổi thông tin đăng nhập mặc định của router, mã hóa dữ liệu hoặc sao lưu những file quan trọng cũng đều liên quan đến bảo mật số.
Ngay cả camera, robot, máy in hay Smart TV kết nối Internet cũng cần được quan tâm vì chúng có thể tạo ra, lưu trữ và trao đổi dữ liệu.
Vì sao bảo mật số ngày càng quan trọng?
Ngày càng nhiều hoạt động của cá nhân và doanh nghiệp chuyển lên môi trường số. Vì vậy, thứ cần bảo vệ không chỉ nhiều hơn mà còn kết nối với nhau chặt chẽ hơn.
Ngày càng nhiều dữ liệu nằm trên môi trường số
Ảnh nằm trên điện thoại và cloud. Tài liệu nằm trên các nền tảng trực tuyến. Tài khoản ngân hàng được truy cập qua ứng dụng. Email, danh bạ và lịch làm việc có thể đồng bộ trên nhiều thiết bị.
Sự tiện lợi tăng lên, nhưng những dữ liệu có giá trị cũng xuất hiện ở nhiều nơi hơn.
Một tài khoản có thể liên quan đến nhiều dịch vụ khác
Email không chỉ dùng để nhận thư.
Nó có thể được dùng để đăng nhập vào mạng xã hội, đặt lại mật khẩu hoặc khôi phục quyền truy cập cho những dịch vụ khác.
Điện thoại cũng vậy. Một thiết bị có thể chứa ảnh cá nhân, email, tài khoản công việc, ứng dụng ngân hàng và các phương thức xác thực.
Vì vậy, một sự cố bắt đầu từ một tài khoản đôi khi có thể ảnh hưởng đến nhiều dịch vụ khác.
Rủi ro không chỉ đến từ hacker
Bảo mật thường được liên tưởng đến những cuộc tấn công kỹ thuật. Nhưng một sự cố cũng có thể bắt đầu từ một hành động rất bình thường.
Chẳng hạn, gửi nhầm file cho người không có quyền nhận, sử dụng cùng một mật khẩu trên nhiều dịch vụ, cấp quyền quá rộng cho ứng dụng, để thiết bị chạy phần mềm cũ hoặc bấm vào một đường link mà chưa kiểm tra.
Nói cách khác, bảo mật số không chỉ là bài toán của công nghệ. Nó còn liên quan đến con người, quy trình và cách hệ thống được vận hành.
Chuyển đổi số làm thay đổi bài toán bảo mật
Khi dữ liệu và quy trình được đưa lên môi trường số, người dùng có thể truy cập từ nhiều thiết bị và nhiều địa điểm hơn. Dữ liệu cũng có thể đi qua nhiều ứng dụng, máy chủ, dịch vụ và nền tảng cloud.
Điều đó khiến việc bảo vệ tài khoản, thiết bị, dữ liệu và hạ tầng không còn là phần việc chỉ làm sau khi hệ thống hoàn thiện. Nó cần được tính đến ngay trong quá trình thiết kế và vận hành.
Bảo mật số bảo vệ những gì?
Có thể hiểu đơn giản bằng cách nhìn vào những thứ cần được bảo vệ trong một hệ thống số.
| Thành phần | Bảo vệ điều gì? | Ví dụ |
| Danh tính và tài khoản | Quyền truy cập và thông tin định danh | Email, tài khoản ngân hàng |
| Dữ liệu | Thông tin cá nhân, tài liệu, hồ sơ | Ảnh, video, dữ liệu khách hàng |
| Thiết bị | Điện thoại, máy tính, IoT | Laptop, smartphone, camera |
| Mạng | Kết nối và luồng dữ liệu | Wi-Fi, router, mạng nội bộ |
| Ứng dụng và hệ thống | Phần mềm, website, API và dịch vụ | App, website, cloud |
Danh tính và tài khoản
Danh tính số liên quan đến cách một người được nhận diện trong môi trường trực tuyến.
Email, mạng xã hội, tài khoản ngân hàng hay hệ thống làm việc đều là những ví dụ quen thuộc.
Lúc này, bảo mật không chỉ hỏi “Đây có đúng là người dùng không?” mà còn phải hỏi “Người dùng này được phép làm gì?”
Đó là lý do xác thực và kiểm soát quyền truy cập luôn có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Dữ liệu và thông tin cá nhân
Dữ liệu có thể là ảnh, video, tài liệu công việc, thông tin tài chính, hồ sơ khách hàng hoặc dữ liệu nội bộ.
Bảo vệ dữ liệu không chỉ có nghĩa là ngăn người khác đọc nó. Dữ liệu cũng cần được bảo vệ khỏi việc bị thay đổi trái phép, bị mất hoặc không thể sử dụng đúng lúc.
Thiết bị đầu cuối
Điện thoại, laptop, PC và máy chủ đều có thể trở thành điểm truy cập vào môi trường số.
Các thiết bị kết nối càng nhiều dịch vụ thì càng cần được quan tâm đến cập nhật, quyền truy cập và cấu hình.
Camera, máy in hay robot kết nối Internet cũng thuộc phạm vi này.
Mạng và kết nối
Mạng là con đường đưa dữ liệu từ nơi này đến nơi khác.
Wi-Fi gia đình, router, mạng nội bộ doanh nghiệp hay kết nối từ xa đều cần được bảo vệ.
Bạn có thể có mật khẩu tài khoản rất tốt, nhưng nếu mạng được cấu hình sơ sài thì hệ thống vẫn còn một mắt xích yếu.
Ứng dụng, dịch vụ và hệ thống
Ứng dụng cần được bảo vệ từ quá trình phát triển cho đến khi được đưa vào sử dụng.
Website, API hoặc phần mềm có lỗ hổng có thể tạo ra con đường dẫn đến dữ liệu hay hệ thống phía sau.
Vì vậy, bảo mật ứng dụng không chỉ là tìm lỗi sau khi phát hành mà còn bao gồm thiết kế an toàn, kiểm thử và cập nhật bản vá.
Bảo mật số gồm những loại nào?
Không có một cách phân loại duy nhất cho mọi hệ thống. Tuy nhiên, các nhóm dưới đây xuất hiện rất phổ biến.
Bảo mật danh tính và quyền truy cập
Nhóm này tập trung vào việc xác minh người dùng và quyết định họ được truy cập đến đâu.
Mật khẩu, 2FA, MFA, sinh trắc học, SSO và các cơ chế phân quyền đều có thể thuộc nhóm này.
Bảo mật ứng dụng
Mục tiêu là hạn chế việc ứng dụng hoặc API bị khai thác, chiếm quyền hoặc làm lộ dữ liệu.
Phát hiện và vá lỗ hổng là một phần quan trọng, nhưng bảo mật ứng dụng còn bắt đầu từ cách phần mềm được thiết kế và kiểm thử.
Bảo mật dữ liệu
Đây là nhóm tập trung vào việc bảo vệ dữ liệu khi lưu trữ, truyền tải và sử dụng.
Mã hóa, kiểm soát quyền truy cập và sao lưu là một số biện pháp thường gặp.
Bảo mật mạng
Network Security tập trung vào việc bảo vệ hạ tầng mạng và dữ liệu được truyền qua đó.
Firewall, VPN, giám sát lưu lượng và cơ chế phát hiện bất thường là những ví dụ phổ biến.
Bảo mật đám mây
Khi dữ liệu và ứng dụng hoạt động trên cloud, các tài nguyên đó cũng cần được bảo vệ.
Điểm đáng chú ý là cloud liên quan đồng thời đến dữ liệu, tài khoản, quyền truy cập và cấu hình hệ thống. Một cấu hình sai vẫn có thể tạo ra rủi ro ngay cả khi nền tảng phía dưới không gặp lỗi.
Bảo mật thiết bị đầu cuối
Máy tính, điện thoại và các thiết bị kết nối Internet cần được bảo vệ trước phần mềm độc hại, truy cập trái phép và những hoạt động bất thường.
Các biện pháp thường kết hợp giữa cập nhật phần mềm, kiểm soát thiết bị, chống mã độc và giám sát hoạt động.
Bảo mật IoT
Các thiết bị như camera, robot và cảm biến có thể trở thành một phần của mạng gia đình hoặc doanh nghiệp.
Mật khẩu mặc định yếu, firmware quá cũ, thiếu mã hóa hoặc API không an toàn đều có thể tạo ra điểm yếu cần được quan tâm.
Bảo mật số hoạt động dựa trên những nguyên tắc nào?
Một cách đơn giản để hiểu mục tiêu của bảo mật là CIA Triad, gồm ba thành phần: Confidentiality, Integrity và Availability.
Confidentiality – Tính bảo mật
Ai được phép xem thông tin?
Dữ liệu nhạy cảm chỉ nên được truy cập bởi người hoặc hệ thống có quyền.
Mật khẩu, phân quyền và mã hóa đều góp phần bảo vệ tính bảo mật của dữ liệu.
Integrity – Tính toàn vẹn
Thông tin có bị thay đổi trái phép không?
Một file vẫn còn đó nhưng nội dung bên trong đã bị sửa mà không ai biết thì dữ liệu không còn đáng tin cậy.
Tính toàn vẹn vì thế không chỉ là giữ dữ liệu “còn nguyên”, mà còn phải đảm bảo nội dung không bị thay đổi ngoài ý muốn hoặc không được phép.
Availability – Tính sẵn sàng
Khi cần sử dụng, dữ liệu và hệ thống có hoạt động không?
Một dịch vụ có thể bảo vệ dữ liệu rất tốt nhưng nếu người dùng hợp lệ không thể truy cập khi cần thì hệ thống vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu.
Sao lưu, dự phòng và khả năng khôi phục đều liên quan đến mục tiêu này.
Có thể nhớ ba nguyên tắc bằng một câu:
Đúng người được xem — dữ liệu không bị sửa sai — hệ thống vẫn dùng được khi cần.
Những rủi ro bảo mật số phổ biến
Phishing thường lợi dụng tâm lý và sự tin tưởng của người dùng.
Đó có thể là email giả mạo, tin nhắn báo tài khoản sắp bị khóa, website có giao diện giống dịch vụ thật hoặc người tự nhận là nhân viên hỗ trợ.
Mục đích thường là khiến người dùng tự cung cấp thông tin, mở file, cài ứng dụng, nhập mật khẩu hoặc thực hiện một hành động có lợi cho kẻ tấn công.
Malware và ransomware
Malware là cách gọi chung cho phần mềm độc hại.
Tùy loại, nó có thể được dùng để theo dõi, đánh cắp dữ liệu, phá hoại hoặc làm gián đoạn hệ thống.
Ransomware là một dạng đáng chú ý, thường liên quan đến việc khóa hoặc mã hóa dữ liệu rồi yêu cầu tiền chuộc.
Mật khẩu bị lộ hoặc dùng lại
Dùng cùng một mật khẩu trên nhiều dịch vụ có thể khiến một sự cố lan sang những tài khoản khác.
Khi thông tin đăng nhập ở một dịch vụ bị lộ, kẻ tấn công có thể thử sử dụng lại thông tin đó ở những nơi khác. Đây là nền tảng của hình thức tấn công thường được gọi là credential stuffing.
Rò rỉ dữ liệu
Rò rỉ dữ liệu xảy ra khi thông tin nhạy cảm bị lộ hoặc bị truy cập trái phép.
Nguyên nhân có thể đến từ kiểm soát truy cập yếu, cấu hình sai, lỗ hổng kỹ thuật hoặc lỗi trong quá trình vận hành.
Truy cập trái phép
Một hệ thống có thể gặp vấn đề ngay cả khi dữ liệu chưa bị lấy đi.
Chỉ riêng việc một người không có quyền nhưng vẫn truy cập được vào hệ thống đã là một rủi ro.
Đó là lý do xác thực người dùng và phân quyền cần được thiết kế cùng nhau.
Lỗ hổng từ phần mềm và thiết bị
Phần mềm có thể xuất hiện lỗ hổng mới sau khi đã được đưa vào sử dụng.
Nếu thiết bị hoặc ứng dụng không được cập nhật, điểm yếu đó có thể tiếp tục tồn tại.
Với thiết bị IoT, firmware cũ, mật khẩu mặc định yếu hoặc thiếu các lớp bảo vệ phù hợp cũng là những vấn đề đáng chú ý.
Rủi ro từ mạng và Wi-Fi
Mạng được cấu hình không an toàn có thể làm tăng nguy cơ bị can thiệp trong một số tình huống.
Một ví dụ là Man-in-the-Middle, trong đó kẻ tấn công tìm cách đứng giữa hai bên đang trao đổi dữ liệu để theo dõi hoặc thay đổi thông tin.
Rủi ro từ cloud và hệ thống kết nối
Cloud không tự động an toàn hay mất an toàn.
Rủi ro phụ thuộc nhiều vào cách dữ liệu, tài khoản, API, quyền truy cập và cấu hình hệ thống được thiết lập.
Kho lưu trữ cấu hình sai hoặc API không được bảo vệ đúng cách đều có thể trở thành điểm yếu.
Bảo mật số được thực hiện bằng cách nào?
Không có một phần mềm duy nhất có thể giải quyết toàn bộ bài toán bảo mật.
Một mật khẩu mạnh không thay thế cho MFA. Phần mềm chống mã độc không thay thế cho sao lưu. Firewall không thay thế hoàn toàn việc phân quyền. Và công nghệ cũng không thể thay con người kiểm tra trước khi mở một đường link hoặc file đáng ngờ.
Bảo mật hiệu quả thường dựa trên nhiều lớp bảo vệ kết hợp với nhau.
Xác thực và kiểm soát quyền truy cập
Trước tiên, hệ thống cần biết ai đang truy cập.
Sau đó mới xác định người đó được phép làm gì.
Một nhân viên có quyền truy cập email công ty không có nghĩa họ cần quyền truy cập vào toàn bộ dữ liệu nội bộ.
Nguyên tắc cấp đúng quyền cho đúng người và đúng tài nguyên giúp thu hẹp phạm vi rủi ro.
Mật khẩu và xác thực đa yếu tố
Mật khẩu vẫn là một lớp bảo vệ phổ biến, nhưng với các tài khoản quan trọng, không nên chỉ dựa vào mật khẩu.
MFA yêu cầu người dùng xác minh bằng từ hai yếu tố trở lên. 2FA là trường hợp sử dụng đúng hai yếu tố.
Những yếu tố này có thể liên quan đến thứ người dùng biết, thứ người dùng sở hữu hoặc một đặc điểm sinh trắc học.
Mã hóa dữ liệu
Mã hóa biến dữ liệu thành dạng khó đọc đối với người không có khóa thích hợp.
Có thể hình dung đơn giản như việc đặt một bức thư vào chiếc hộp có khóa. Chiếc hộp không làm dữ liệu “bất khả xâm phạm”, nhưng tạo thêm một lớp bảo vệ.
Bảo vệ thiết bị và phần mềm
Điện thoại, laptop và các thiết bị kết nối Internet nên được cập nhật thường xuyên, dùng phần mềm từ nguồn đáng tin cậy và kiểm soát những ứng dụng được cài đặt.
Đặc biệt, quyền mà ứng dụng yêu cầu cũng đáng để xem xét trước khi cấp phép.
Firewall và bảo mật mạng
Firewall giúp kiểm soát lưu lượng giữa các vùng mạng theo những quy tắc được thiết lập.
Nó là một lớp kiểm soát quan trọng, nhưng không phải giải pháp duy nhất. Trong những hệ thống khác nhau, firewall có thể đi cùng VPN, giám sát lưu lượng và cơ chế phát hiện bất thường.
Cập nhật và vá lỗ hổng
Một bản cập nhật không phải lúc nào cũng chỉ mang đến tính năng mới.
Nó có thể chứa các bản vá cho những lỗi bảo mật đã được phát hiện.
Vì vậy, cập nhật hệ điều hành, trình duyệt, ứng dụng và firmware là một phần quan trọng của bảo mật số.
Sao lưu và khôi phục dữ liệu
Không phải sự cố nào cũng có thể ngăn chặn từ đầu.
Có lúc file bị xóa, ổ đĩa hỏng hoặc dữ liệu bị mã hóa bởi ransomware.
Trong những tình huống đó, một bản sao lưu phù hợp có thể giúp khôi phục dữ liệu thay vì mất hoàn toàn.
Phát hiện, giám sát và ứng phó
Bảo mật không chỉ là ngăn chặn.
Hệ thống cũng cần có khả năng nhận biết khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cảnh báo và xử lý sự cố.
Vì vậy, một kế hoạch bảo mật đầy đủ thường phải tính đến cả phòng thủ, phát hiện, ứng phó và khôi phục.
Bảo mật số khác gì với an ninh mạng, bảo mật thông tin và quyền riêng tư?
Các khái niệm này có liên quan rất chặt chẽ nên dễ bị dùng lẫn cho nhau. Tuy nhiên, chúng không hoàn toàn giống nhau.
Bảo mật số và an ninh mạng
Digital Security và Cybersecurity có vùng giao nhau rất lớn và trong một số tài liệu có thể được sử dụng thay thế nhau.
Tùy cách tiếp cận, bảo mật số có thể được dùng với phạm vi rộng hơn, trong khi cybersecurity thường nhấn mạnh hơn vào việc bảo vệ hệ thống, mạng và tài sản số trước các mối đe dọa kỹ thuật số.
Vì vậy, không nên cố tạo ra một ranh giới tuyệt đối giữa hai thuật ngữ.
Bảo mật số và bảo mật thông tin
Information Security tập trung vào việc bảo vệ thông tin.
Trong khi đó, bảo mật số thường được sử dụng khi nói về các tài sản và hoạt động trong môi trường kỹ thuật số.
Thông tin có thể tồn tại trên máy tính, cloud, điện thoại nhưng cũng có thể tồn tại dưới dạng giấy hoặc những hình thức khác.
Bảo mật số và bảo mật dữ liệu
Bảo mật dữ liệu là một phần quan trọng của bảo mật số.
Nếu coi bảo mật số là bức tranh lớn thì Data Security tập trung cụ thể hơn vào việc bảo vệ dữ liệu khỏi truy cập, thay đổi, mất mát hoặc sử dụng trái phép.
Bảo mật số và quyền riêng tư
Hai khái niệm này gần nhau nhưng trả lời hai câu hỏi khác nhau.
Bảo mật: Ai được phép truy cập dữ liệu?
Quyền riêng tư: Dữ liệu được thu thập, sử dụng và chia sẻ như thế nào?
Một ứng dụng có thể có hệ thống bảo mật tốt nhưng người dùng vẫn cần quan tâm đến loại dữ liệu mà ứng dụng thu thập và cách dữ liệu đó được sử dụng.
Người dùng cá nhân nên bắt đầu bảo mật số từ đâu?
Không cần phải trở thành chuyên gia an ninh mạng mới có thể cải thiện khả năng bảo vệ tài khoản và thiết bị.
Hãy bắt đầu từ những thứ có ảnh hưởng lớn nhất.
Ưu tiên các tài khoản quan trọng
Hãy quan tâm trước đến email chính, tài khoản ngân hàng, tài khoản công việc và những tài khoản có thể dùng để khôi phục các dịch vụ khác.
Nếu một tài khoản quan trọng bị mất quyền truy cập, hậu quả thường lớn hơn nhiều so với một tài khoản phụ.
Dùng mật khẩu riêng và bật 2FA hoặc MFA
Không nên dùng cùng một mật khẩu cho mọi dịch vụ.
Với tài khoản quan trọng, hãy bật thêm phương thức xác thực khi dịch vụ hỗ trợ.
Cũng không nên cung cấp mã xác thực cho người khác chỉ vì họ tự nhận là nhân viên hỗ trợ.
Cập nhật điện thoại, máy tính và ứng dụng
Đừng chỉ cập nhật khi cần tính năng mới.
Bản cập nhật có thể chứa bản vá bảo mật hoặc sửa những điểm yếu đã được phát hiện.
Kiểm tra quyền truy cập của ứng dụng
Một ứng dụng nên được cấp những quyền phù hợp với chức năng thực tế của nó.
Nếu quyền được yêu cầu khiến bạn thấy không hợp lý, nên dừng lại kiểm tra thay vì bấm “Cho phép” theo thói quen.
Cẩn thận với liên kết, file và ứng dụng lạ
Đừng để cảm giác gấp gáp quyết định thay bạn.
Một email yêu cầu xác minh ngay, một tin nhắn nói tài khoản sắp bị khóa hoặc một file được gửi bất ngờ đều đáng để kiểm tra trước khi mở.
Sao lưu dữ liệu quan trọng
Ảnh gia đình, tài liệu công việc và những dữ liệu khó tạo lại nên có bản sao ở nơi phù hợp.
Sao lưu không ngăn sự cố xảy ra, nhưng giúp bạn có phương án khôi phục khi sự cố đã xảy ra.
Bảo mật số trong thực tế
Trong gia đình
Một mạng Wi-Fi gia đình có thể đồng thời kết nối điện thoại, laptop, Smart TV, camera, máy in và robot.
Vì vậy, bảo mật gia đình không chỉ là khóa một chiếc máy tính. Mật khẩu router, quyền truy cập, firmware, tài khoản của các thành viên và cấu hình những thiết bị kết nối đều có thể ảnh hưởng đến mức độ an toàn chung.
Trong nhà thông minh
Nhà thông minh tạo ra nhiều thiết bị có khả năng kết nối và trao đổi dữ liệu.
Camera là một ví dụ điển hình. Người dùng có thể xem hình ảnh từ xa, nhận cảnh báo trên điện thoại hoặc lưu video lên cloud. Chính những tính năng này khiến tài khoản, mạng và thiết bị cũng cần được bảo vệ đúng cách.
Trong doanh nghiệp
Ở doanh nghiệp, phạm vi bảo mật rộng hơn nhiều: tài khoản nhân viên, dữ liệu khách hàng, máy tính, máy chủ, ứng dụng, cloud, mạng nội bộ và các dịch vụ bên thứ ba.
Bởi vậy, công nghệ chỉ là một phần. Doanh nghiệp còn cần quy trình cấp quyền, chính sách sử dụng, sao lưu, giám sát, đào tạo người dùng và kế hoạch xử lý sự cố.
Bảo mật số có phải là bảo mật tuyệt đối không?
Không.
Không có tài khoản, thiết bị hay hệ thống nào có thể được xem là bất khả xâm phạm tuyệt đối.
Mục tiêu thực tế của bảo mật số là giảm khả năng xảy ra sự cố, hạn chế tác động khi sự cố xảy ra, phát hiện vấn đề sớm và khôi phục hoạt động sau đó.
Có thể hình dung một hệ thống bảo vệ theo nhiều lớp:
Danh tính → quyền truy cập → thiết bị → mạng → ứng dụng → dữ liệu → giám sát → khôi phục.
Nếu một lớp gặp vấn đề, những lớp còn lại vẫn có thể giúp giảm phạm vi ảnh hưởng.
Kết luận
Bảo mật số là gì?
Hiểu đơn giản, đó là cách bảo vệ những tài sản và hoạt động quan trọng trong môi trường kỹ thuật số, từ danh tính, tài khoản, dữ liệu, điện thoại, máy tính, mạng, ứng dụng cho đến các thiết bị kết nối Internet.
Bảo mật số không phải một phần mềm riêng lẻ và cũng không bắt đầu hay kết thúc ở một mật khẩu mạnh.
Một hệ thống bảo vệ tốt thường kết hợp nhiều lớp: xác thực, kiểm soát quyền truy cập, bảo vệ thiết bị, bảo mật mạng, mã hóa dữ liệu, cập nhật phần mềm, sao lưu, giám sát và khả năng ứng phó khi có sự cố.
Với người dùng cá nhân, cách bắt đầu không nhất thiết phải phức tạp. Hãy bảo vệ những tài khoản quan trọng, dùng mật khẩu riêng, bật 2FA hoặc MFA, cập nhật thiết bị, cẩn thận với liên kết và file lạ, đồng thời sao lưu những dữ liệu không thể thay thế.
Từ nền tảng này, bạn có thể tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về 2FA, MFA, phishing, malware, VPN, bảo mật Wi-Fi, bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, camera và các thiết bị IoT.
Bởi cuối cùng, bảo mật số không phải là xây một bức tường thật cao. Đó là xây đủ các lớp bảo vệ để một sai sót không dễ dàng biến thành một sự cố lớn.
